Балаға өз бетімен зерттеуге
мүмкіндік туғызған сайын,
одан әрі жақсы оқи түседі.
Питер Клайн
Бүгінгі жас жеткіншекті ХХІ ғасырға лайықты саналы, білімді азамат етіп тәрбиелеу — әр ұстаздың міндеті. Мұғалім — оқушы бойына мейірім мен шапағатын төгетін жаны жайсаң адам. «Ұстаздық-ұлы ұғым» деп даналарымыз айтқандай, даналықтың шуағын әр оқушыға бағыттайтын да мұғалім.
Ұстаздар қауымының негізгі мақсаты – оқу — тәрбие процесін жетілдіру, жақсарту жолдарын іздестіру. Шәкірттеріннен үлкен үміт күте, тер төге еңбек етіп, үнемі ізденетін, адамгершілігі мен имандылығы бар ұстаздар аз емес. Олар шәкірттерінің сырын, мінезін, артықшылықтары мен кемшіліктерін аңғара келе, олқылықтың орнын толтыру жолдарын қарастырады. Ата-ана құрметі де осыдан қалыптасады.
Қазіргі заманда білім беру ісінде талап деңгейінен шығу мұғалімнің іздену шеберлігіне тіреледі. Бүгінгі талап оқушыға білім берумен бірге оны білікті түрде қолдана алуына, оны дағдыға жеткізіп қана қоймай баланың ақыл- ойын, қабілетін дамытуға, әрекет нәтижесінде белгілі тұжырым жасай алуға үйретуге негізделеді. Әрине, оқытудың барлық дәстүрі баланы дамытуға бағытталады. Дегенмен, осы кезге дейін дәстүрлі оқытуда оқулық пен мұғалімнің пікірін нысана етумен шектеліп келді.
Ал, бүгінгі оқыту — оқушы қабілеті, оны жан-жақты дамыту, даму әрекетін ұйымдастырудың қажеттігін дәлелдеп отыр. Көрнекті педагог ұлы А. С. Выготский баланы дамыту әрекеттері оқыту барысында іске асатынын дәлелдей келіп, бала дамуының екі түрлі ортасы болатыны жайында теория ұсынды. Бірінші ортасы – айналасындағы үлкендердің әсері, қабілетінше еркін атқара алатын іс-әрекеті болса, екінші ортасы – сабақ сабақ үстіндегі әрекеті. Ал біздің мақсатымыз – баланың сабақ үстіндегі оқу –әрекетін тиімді, әрі қызықты болатындай етіп ұйымдастыру, әрекет нәтижесін байқау, бағалау және соның нәтижесінде алдағы жұмыстарды жоспарлау болып табылады.
Бүгінгі мектеп өмірінде деңгейлік курсты бітірген мұғалімнің де, бітірмеген мұғалімнің де ең жиі қолданатын әдісі- топтық жұмыс. Топтық жұмысты тиімді, мақсатты қолданып жатқан ұстаздарымызға қоса, өкінішке орай,оны сабақ берудің оңай жолы деп қарайтын мұғалімдер де баршылық. Сырт қарағанда оқушыларды топқа бөле салып, оларға өз беттерінше орындауға тапсырма беру қарапайым көрінгенімен, топтық жұмысты ұйымдастыру өте күрделі әрі нәтижелі. Топтық жұмыс кезінде шәкірттер бірінің білмегендерін екіншісінен біледі, біріне-бірі айтады, приборлармен жұмыс істеп, тәжірибелерді жасап көреді, сыныпта өзінің қабілеттерін көрсетеді, ұйымшылдыққа тәрбиелейді және көшбасшыны анықтауға мүмкіндік береді. Топтық жұмыс – бұрын — сонда көп қолданбаған тәсілдердің бірі. Бұл бара-бара әдетке айналса жақсы. Ұстаз даярлап келген қиындықтары бар әр түрлі сұрақтарға жауап беріп, тәжірибелерді қайталап жасап, түсінік беруге қалыптасады. Білімдеріне қоғамдық байқау сабақтарының келесі, маңызды артықшылығы ұстаздардың пікір алысуы, сабаққа сынып жетекшілері шақырылады, ата-аналар қатыстырылады. Оқушылар ұқыпты киініп, ізеттіліктерін көрсетіп, сабақтарға жан-жақты даярланып, білімдерін, тәртіптерін байқатса, оң қадам деген осы.
Бүгінгі таңда әр ұстаздың қолынан ХХІ ғасырға лайықты көшбасшылардың шығатыны сөзсіз. Сол таланттыларға жаңашыл, сапалы білім беру — әр ұстаздың міндеті.
Қорыта айтқанда, бала — біздің болашағымыз. Сондықтан олардың болашағына немқұрайлы қарамай, бүгінгі қол жеткен табыстарымызға тоқмейілсімей, жаңа әдістерді сабақтарда тиімді қолдана отырып, жаңа заманның ағымынан қалмай, бала болашағы үшін қызмет етейік, Қазақстандық ұстаздар!
Ирсалиева Зулфия Кувашбековна
Түркістан облысы, Сайрам ауданы,
№11 «Манкент» ЖББМ