Қазіргі кезде жасанды интеллект (ЖИ) барлық салаларда өзінің ықпалын күшейтуде, білім беру саласы да бұдан тыс қалмайды. Дүниежүзілік білім беру әдістемесі ЖИ-дің мүмкіндіктерін білімді жеткізудің жаңа тәсілдері ретінде зерттеуде. Қазақ тілі мен әдебиеті сияқты пәндерді оқытуда ЖИ-ді пайдалану мүмкіндігі әлі де толық зерттелмеген, бірақ бұл бағыттағы жаңашылдықтар оқу үдерісінің сапасын жақсартуға ықпал ететіні анық.
(Жасанды интеллект білім беруде оқу материалдарын жекелей бейімдеу, оқушылардың оқу үдерісіне қатысуын бақылау, оқу нәтижелерін бағалау, сондай-ақ оқушылар мен мұғалімдерге арналған көмекші құралдар құру сияқты көптеген функцияларды орындай алады. Ол тіл үйрену процесіне белсенді түрде қатысуға мүмкіндік береді, өйткені ЖИ әр оқушының жеке қажеттіліктеріне сәйкес келетін оқу материалын ұсынады.
Жасанды интеллект (ЖИ) қазіргі заманғы білім беру жүйесінде маңызды рөл атқара бастады, қазақ тілі мен әдебиеті сабағында да оның қолданымдары кеңейіп келеді. Ендігі кезекте ЖИ тіл үйрену, әдебиетті оқыту және интерактивті оқыту әдістерінде қалай қолданылуы мүмкін екенін қарастырайық.
ҚАЗАҚ ТІЛІ МЕН ӘДЕБИЕТІ САБАҒЫНДАҒЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ҚОЛДАНЫМДАРЫ
Тілді табиғи түрде үйренуге көмектесу: ЖИ технологиялары арқылы құрылған қосымшалар мен жүйелер, оқушыларға қазақ тілін табиғи ортаға жақын шартта үйренуге мүмкіндік береді. Мысалы, сөйлесу боттары D-id, comics мен виртуалды тілдік ассистенттер оқушылардың сөздік қорын дамытуға және сөйлеу дағдыларын жетілдіруге көмектеседі.
Оқушылардың жеке деңгейіне сәйкес бейімделу: ЖИ негізіндегі алгоритмдер оқушылардың жеке білім деңгейін талдау арқылы оқыту материалдарын жекелендіріп, әр оқушыға сәйкес келетін жаттығулар мен материалдарды ұсына алады.
Әдебиетті оқытудағы жасанды интеллекттің қолданысы:
Мәтінді талдау және түсіндіру: Жасанды интеллектке негізделген мәтіндік аналитикалық құралдар әдеби шығармаларды талдауға және талдаудың нәтижелерін оқушыларға түсінікті түрде ұсынуға көмектеседі.
Көркем шығармалардың тереңірек түсінігін алу: ЖИ-ға негізделген құралдар оқушылардың әдебиетті әртүрлі дәрежедегі сыни ойлау қабілеттерін дамытуға көмектеседі.
Интерактивті оқыту әдістерінде жасанды интеллекттің қосымша құрал ретіндегі орны:
Интерактивті оқу орталарын құру: ЖИ негізіндегі платформалар мен оқыту құралдары оқушыларға қазақ тілі мен әдебиетін интерактивті және ойыншықтар арқылы үйренуге мүмкіндік береді.
Белсенді қатысу мен ынталандыру: ЖИ негізіндегі оқыту жүйелері оқу процесінде оқушылардың белсенділігін арттырып, олардың ынтасын оятады. Мысалы, күрделі тілдік құрылымдарды оқытуда ойындар мен симуляциялар қолданылуы мүмкін.
ЖИ қазақ тілі мен әдебиеті сабағында оқытушылар мен оқушыларға көптеген мүмкіндіктер ұсынады, бірақ бұл технологиялардың мүмкіндіктерін тиімді пайдалану үшін мұғалімдердің жеткілікті түрде дайындалуы мен оқыту әдістемесін жаңартуы қажет.
ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТӘЖІРИБЕЛІК ҚОЛДАНЫСЫ
Жасанды интеллектті (ЖИ) қолданудың тәжірибелік қолданысы білім беру саласында кеңінен тарауда. Жекелеген платформалар мен жүйелердің арқасында мұғалімдер мен оқушылар үшін тіл үйрену, әдебиетті оқыту және қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда инновациялық тәсілдерді пайдалану мүмкіндігі пайда болды.
Жасанды интеллект негізіндегі тіл үйрену платформаларының талдауы:
Duolingo, Rosetta Stone және Babbel сияқты ЖИ негізіндегі тіл үйрену платформалары жеке оқу жоспарларын құруға және үйренушілердің күш-жігерін бағыттауға мүмкіндік береді.
Олар сөздік қорын кеңейту, грамматикалық дағдыларды дамыту және тыңдау, сөйлеу дағдыларын жетілдіру арқылы тілдік компетенцияны арттырады.
Жасанды интеллект негізіндегі бұл жүйелер қателерді түзету, оқушының жетістіктерін және әлсіз тұстарын талдау арқылы жеке қажеттіліктерге сәйкес үйрену материалдарын ұсынады.
Қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқытудағы инновациялық тәсілдер мен жаттығулар:
Жасанды интеллектке негізделген қосымшалар қазақ тілінің грамматикалық және лексикалық ерекшеліктерін тереңірек түсінуге көмектеседі.
Қазақ әдебиетін түсіндіруде ЖИ құралдары қазақ тарихы мен мәдениетіне байланысты контекстті ұсына алады.
Жасанды интеллекттің көмегімен жасалған интерактивті жаттығулар мен ойындар қазақ тілі мен әдебиетін оқуды қызықты және ынталандырушы етуі мүмкін.
ЖИ технологияларының пайдалануы тілдік және әдеби білімді жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді, олардың қолдану аясы жаңа дидактикалық құралдардың жасалуына және білім беру үдерістерінің жаңаруына ықпал етеді. Мұндай инновациялық шешімдер оқытушылар мен оқушыларға пайдалы болуы мүмкін және білім беру сапасын арттыруға септігін тигізеді.
Magicschool.ai-шығармашық дағдыларды дамытуға өлең, әннің сөзін жазу яғни ақындық қабілетін дамытуға көмектеседі.
Duolingo: Duolingo — бұл тілдік оқушылар үшін қайратты және қолайлы платформа. Бұл платформа арқылы оқушылар тілдік білімін арттыра алады, ой-түрлі құсбелгілер арқылы жаттығуларды және басқа бірнеше мақсаттарды басқаруға болады.
Rosetta Stone: Rosetta Stone — бұл тіл оқушыларына қазіргі таңдаулы тілдерді оқытуға арналған көптеген тілдік оқу платформасы. Ол арқылы оқушылар қарым-қатынас, аудио, видео және сызу пен аудио-сауда материалдарын қолданып, тіл білімін жеткізуге болады.
Babbel: Babbel — бұл қосымша ресурстармен бірге тілдік оқу үшін қолайлы платформа. Оны арқылы оқушылар өздеріне мән-мазмұн бойынша оқу бағыттарын таңдай алады.
Busuu: Busuu — бұл тілдік оқушылар үшін жарияланған оқу платформасы. Ол арқылы оқушылар өздерінің негізгі тілдік қабілеттерін жеткізу, тіл техникасын және сөйлеу техникаларын дамытуға болады.
Қазақ тілі мен әдебиет сабағында жасанды интеллектерді (ЖИ) қолдану әртүрлі форматтарда болуы мүмкін. Кейбір идеялар мен ЖИ тізімдеріне үлгілер:
Оқу материалын түсіндіру және бейімдеу:
Жасанды интеллекті пайдаланып, оқу материалдарын оқушылардың жеке оқу стиліне бейімдеуге болады.
Мысалы: Socratic, Duolingo (тіл үйрену бағдарламасы).
Жазу және грамматикалық талдау:
Grammarly, Ginger, Hemingway Editor сияқты құралдар оқушылардың жазу дағдыларын жетілдіруге көмектеседі.
Диктант және тыңдау дағдылары:
ЖИ-қолданылған диктант бағдарламалары бар, мысалы, Google’s speech-to-text қызметін пайдаланып, оқушылардың тыңдау және жазу дағдыларын жақсартуға болады.
Сөйлеу жаттығулары:
Тіл үйрену платформаларындағы сөйлесу жаттығулары, мысалы, Rosetta Stone немесе Pimsleur, оқушылардың өздерінің сөйлеу дағдыларын дамытуға көмектеседі.
Іздеу және зерттеу:
Google Scholar немесе Microsoft Academic сияқты ЖИ-бағдарланған іздеу жүйелері оқушыларға әдебиеттік зерттеулерді жүргізуге көмектеседі.
Бағалау және бақылау:
ЖИ-бағдарланған бағалау құралдары (мысалы, Turnitin) оқушының жұмыстарын тексеру және плагиатпен күресу үшін пайдаланылуы мүмкін.
Ойындар және симуляторлар:
Қазақ тілі мен әдебиеті бойынша ойын-симуляторлар, мысалы, educational role-playing games (RPGs), comics оқушыларды әдеби кейіпкерлердің рөлдерін меңгеруге және тарихи оқиғаларды симуляциялауға көмектеседі.
Қазіргі кезде жасанды интеллект технологиялары тез дамып жатыр, және олардың көпшілігі көбінесе ағылшын тілінде болғанымен, қазақ тілінде де осындай құралдар мен ресурстар бар болуы мүмкін. Сонымен қатар, ЖИ-құралдарын пайдалану үшін тіл барьерін жеңу үшін онлайн аудармашыларды (мысалы, Google Translate) қолдану.
Портретті, аваторды сөйлету, дыбыстау, видеоролик жасау
D-ID — жасанды интеллекттің көмегімен ақын, жазушы, белгілі тұлға, мульфильм персонаждарын көмекші роботтарды сөйлету арқылы оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыра аламыз.
My talking car — жан жануарларды сөйлетуге, ертегі кейіпкерлерін тірідей сезіндіруге көмектеседі.
MagicSchool.ai— бұл мұғалімдерге сабақтарды жоспарлауға, тест тапсырмаларын жазуға, нұсқауды саралауға, кері байланыс пен қарым- қатынасты қамтамасыз етуге көмектесетін жасанды интеллектті пайдаланды.
Осы әдістерді пайдалана отырып көру және есте сақтау дағдысы арқылы оқушылардың сауаттылықтары жақсарды; мәтін мен сөздердің ЖИ арқылы жандандырылып дыбысталуы нәтижесінде есту және тыңдау дағдылары қалыптасты; тілдері дамыды; қазақ тілі мен әдебиеті сабағына қызығушылықтары оянды.
Жасанды интеллекттің (ЖИ) орыс сыныптарындағы қазақ тілі мен әдебиеті пәнінде қолдануының артықшылықтары:
Жеке көзқарас: ЖИ әр оқушының деңгейіне, жылдамдығына және қажеттіліктеріне бейімделеді, бұл тілді оқыту тиімділігін арттырады.
Әртүрлі оқыту әдістері: ЖИ бейімделген оқыту әдістері мен ойындар арқылы оқу материалдарын қызықты етуі мүмкін.
Тәулік бойы қолжетімділік: Оқушылар кез-келген уақытта білімдерін жетілдіре алады, оларға өздігінен жұмыс істеу мүмкіндігі беріледі.
Бағалау және қадағалау: ЖИ оқушылардың прогресін бақылап, нақты уақытта кері байланыс ұсынады.
Тілдік дағдыларды шыңдау: Қазақ тіліндегі іс-әрекеттер, сөйлесу имитациясы және тілдік орталарды модельдеу оқытудың сапасын жақсартады.
Жасанды интеллектті пайдалану білім берудің сапасын арттыруға және білім алу процесін модернизациялауға үлес қосады.
Ұсыныстар:
Мұғалімдерді оқыту: ЖИ технологияларын пайдалану бойынша мұғалімдерді оқыту олардың жаңа әдістерді тиімді қолдануына көмектеседі.
Тілдік ресурстарды дамыту: Жасанды интеллект үшін қазақ тіліндегі сапалы дидактикалық материалдарды жасау және жетілдіру керек.
Басымдықтарды белгілеу: Білім беру бағдарламаларында қазақ тілін басым пән ретінде дамытуға басымдық берілуі тиіс.
Жасанды интеллекттің орыс сыныптарындағы қазақ тілі мен әдебиеті пәнінде қолдануы оқыту процесін жандандыруға және оқу тиімділігін арттыруға үлкен мүмкіндіктер ашады. Бұл технологияларды тиімді енгізу үшін үздіксіз дамыту, оқытушыларды оқыту және олардың қолданысын қадағалау маңызды болып табылады.
Бимурзина Насипгуль Егежановна
Атырау қаласы,
«Тағылым» жекеменшік орта мектебі,
орыс сыныптарындағы қазақ тілі
мен әдебиет пәні мұғалімі
Загрузка…
Перезагрузить документ 
Открыть в новой вкладке 
